بررسی حقوقی ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان

بررسی حقوقی ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان

 Hassan Banitaba

قانون ایران میگوید :ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان جایز نیست.

بموجب ماده فوق زن مسلمان نمیتواند با مرد غیرمسلمان نکاح نماید و عموم آن برانواع نکاح (دائم-منقطع) شمول دارد ونسبت به حالت عکس یعنی ازدواج مرد مسلمان یا زن غیرمسلمه ساکت است که با مراجعه به متون ومنابع فقهی بایستی حکم فرض اخیر را استنباط نمود.

قانون مدنی تعریفی از کلمه مسلم و غیرمسلم ننموده واز اقسام آن ذکری به میان نیاورده است ولی با توجه به آثار و احکام مختلفی که برانواع آن مترتب میباشد لازم نیست نخست به طور اجمال این کلمه را از نظر فقهی تعریف وسپس احکام هریک را متذکر گردیم.

مسلم کسی است که اقرار به وحدانیت خداوند ورسالت خاتم انبیا محمدبن عبدالله داشته باشد. درمقابل غیرمسلم کسی است که چنین اقراری نداشته باشد ناگفته نماند کسانی که یکی از ضروریات دین اسلام را منکرند محلق به غیرمسلمانند.

غیرمسلم اصناف مختلفی دارد:

الف) اهل کتاب که پیرو یکی از ادیان الهی میباشند. اسلام برای این ادیان پیامبر وکتاب آسمانی قائل است مانند یهود و نصاری. درالهی بودن دین مجوس وعدم آن بین فقها اختلاف وجود دارد. به موجب بعضی روایات انان از اهل کتاب محسوب میباشند.

ب) مشرکین که از هیچ دین الهی پیروی نمیکنند. اعم از اینکه هیچ مذهبی نداشته باشند یا اینکه معتقد به مکاتب الحادی بوده باشند.

از نقطه نظر فقهی فرزند تابع اشرف ابوین است یعنی چنانچه فرزند در حین انعقاد نطفه یکی از ابوین مسلمان باشد محکوم به اسلام وآن را مسلمان تبعی گویند. اما چنانچه درحین انعقاد نطفه هردو کافر باشند فرزند محکوم به کفر و آن را کافر تبعی مینامند.

ارتداد

کافر شدن بعد از اسلام را ارتداد میگویند ومرتد بردو قسم تقسیم میشود:

۱)مرتد فطری وآن عبارت است از کسی که درحین انعقاد نطفه اش لااقل یکی از ابوین وی مسلمان بوده اند. او پس از بلوغ اسلام را پذیرفته پس از آن کافر شده است.

۲) مرتد ملی و آن کسی است که در حین انعقاد نطفه هیچیک از ابوینش مسلمان نبوده اند وس پس از بلوغ اظهار اسلام نموده وسپس کافر گردیده است.

پس ازتعریف وتقسیم اینک به ذکر احکام نکاح هردسته ومبانی و مستندات فقهی آن میپردازیم.

نکاح مرد غیرمسلمان یا زن مسلمان

فقهای اسلام اعم از شیعه وسنی به اتفاق نظر معتقدند که کفر زوج از موانع نکاح است وزن مسلمان نمیتواند با مرد غیرمسلمان ازدواج نمایند و چنانچه اقدام کند عقد نکاح وی باطل است.

نکاح اعم است از نکاح دائم یا موقت و نیز اعم از اینکه زوج غیرمسلم ازاهل کتاب مشرک ویا مرتد باشد.

نکاح مرد مسلمان با زن غیرمسلمه

فقهای اسلام اعم از شیعه وسنی باتفاق عقیده دارند که ازدواج مرد مسلمان با زن کافره غیرکتابیه از اصناف کفر چه بصورت دائم و چه منقطع باطل وممنوع است اما درمورد ازدواج مرد مسلمان با زن کتابیه (یهودیه یا نصرانیه) میان فقها اختلاف نظر وجود دارد که ناشی از اختلاف آیات وروایات میباشد.

با اینحال دلیل محکمی برای منع نکاح بخصوص در هنگام ضرورت به نظر نمیرسد. هرچند که درخصوص ازدواج دائم با آنان احتیاط درترک است. از نظر علمای اهل سنت در نکاح با زن کتابیه بدون اشکال است.

قانون مدنی دررابطه با ازدواج مرد مسلمان با زن غیرمسلمان سخنی بمیان نیاورده وبه سکوت برگزار نموده است وشاید با توجه باینکه درمقام بیان موانع نکاح است بتوان گفت که مستنط از قانون مزبور عدم منع میباشد. ولی ازآنجا که گفتیم بطلان ازدواج مرد مسلمان با زن کافره غیرکتابیه جز مسلمات فقه اسلامی است این استنباط مخدوش میشود ولذا به استناد اصل ۱۶۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قضات بایستی حکم قضیه را به همان نحو که بیان شده استخراج نمایند. نظر تحریرالوسیله درمورد ازدواج مرد مسلمان با زن کتابیه چنین است : بنحو منقطع اقوی جواز وبنحو دائم احوط ترک است.

————————

منبع : کتاب حقوق خانواده نوشته سید مصطفی محقق داماد

 

image_pdfimage_print
Print Friendly