شرق شناسی

شرق شناسی( بخش ۱۹)

محمد علی اختری تورونتو

 

کوتاه شده ار بخشهای پیشین : در شماره های پیشین نوشتم که شرق شناسی در غرب برای اطلاع از وضعیت فلسطیین وتاریخ زند گانی حضرت عیسی مسیح (ع) از سوی کشیشان ترسائی بنیاد نهاده شد . بعد ها در دوران رنسانس برای بررسی بازار های فروش کالاهای بازرگانی دولت های سرمایه داری نیاز به دانستن زبان وفرهنگ ملل شرق پیدا کردند و به شرق شناسی روی آوردند مدتی نگذشت که وزارت های خارجه دولت های استعماری برای تسلط بر شرق و به بردگی کشیدن مردمان شرقی خاورشناسی را بهانه برنامه ریزی جهت القائ دانشهای شرق شناسی جهت دار برای تسهیل استثمار شرقیان قرار دادند , و اختلاف منافع ومطامع کشورهای غربی از اروپائی و آمریکائی در نحوه استثمار شرق موجب پیدا شدن مکتبهای مختلف خاورشناسی شد .سردسته این قدرت های غربی فرانسه, انگلیس , آلمان , روسیه تزاری و کمونیستی ,امریکای تازه بدوران رسیده ,ایتالیا ,هلند , بلژیک و دیگر کشورهای استعمارگر بودند که بنگاه های خاور شناسی گوناگون وتحت عناوین فریبنده را با کمک ماموران سیاسی و جاسوسی خود در دانشگاه ها یا بطور مستقل پایه گذاری کردند و خیل دانشجویان مستعد را در این زمینه تربیت کرده وروانه کشورهای شرقی از جمله کشورما ایران نمودند . این دانشمندان فارغ التحصیل این گونه موسسات عنوان شرق شناس را پیدا کردند , عده دانسته و با اطلاع از مقاصد شوم و غیر انسانی دولت های غربی برای کسب سهم از در آمد های غارتگری انها و دسته ای هم فقط برای کسب معلومات و بدست آوردن کرسیهای تدریس در دانشگاه های غربی و گروه اندکی هم بصرف علاقه قلبی به مباحث شرق شناسی به خیل گروه خاورشناسان پیوستند . از خاورشناسان آمریکائی ,آلمانی انگلیسی صحبت کردم و اینک نوبت کشور فرانسه است و ادامه مطلب.

سیلوستر دوساسی:آنتوان ایزاک ,بارون , سیلوستر دوساسی (Antoine Barone Silvestre Desacy) در ۲۱ سپتامبر ۱۷۵۸ میلادی در پاریس متولدشد . پس از آموزشهای ابتدائی به تحصیل زبانهای شرقی مانند عربی ,عبری , کلدانی , فارسی , ترکی و زبانهای غربی از   یونانی ,لاتینی , ایتالیائی ,اسپانیائی وآلمانی نزد آموزگاران خصوصی پرداخت. در این دوران که مصادف با انقلاب کبیر فرانسه شده بود . پس از فروکش کردن آتش انقلاب  مقامات فرانسه در رقابت با کشورهای دیگر اروپائی بخصوص انگلستان از او دعوت نمودند که به تدریس زبان عربی در دانشگاه های فرانسه بپردازد . بدین وسیله دوساسی از پیشگامان شرق شناسی در اروپا شد. وی موسسه انجمن آسیائی  ومجله آسیائی را بنیاد نهاد . در سال ۱۷۸۵ عضو آکادمی «کتیبه ها و اد بیات» شد .در سال ۱۷۹۵ به استادی زبان  عربی در مدرسه زبانهای شرقی انتخاب  گردید .در سال ۱۸۰۴تدریس زبان فارسی را در «کلژدوفرانس»را باو سپردند ودرسال ۱۸۱۵ رئیس دانشگاه پاریس شد .دوساسی در سال ۱۸۲۳ مدیریت  «کلژدوفرانس» وسال بعد سرپرستی  مدرسه زبانهای شرقی را عهده دار شد . او دانشمندی پرکار و از خادمان دولت فرانسه  بود که موفق به دریافت لقب «بارون» ونشان های «شهسوار »و «لژیون دونور» هم گردید . وی درسال ۱۸۳۸ در پاریس از دنیا رفت (۱). از اقدامات دیگر دوساسی اهتمام خاص او در خواندن خط میخی قابل ذکر است (۲)سیلوستردوساسی نخستین شرق شناس نوین دانشگاهی اروپائی بود که پژوهشهائی بر روی اسلام وادبیات عرب ,ائین( دوروزی ها) وایران دوران ساسانیان انجام داد  ونیزمعلم  خاورشناسان بنیاد گذار زبان شناسی تطبیقی در آلمان هم بود (۳)وهم شاگردان او بودند که به سمت مترجمی در خدمت حکومت  ناپلئون درآمدند و خود سیلوستر دوساسی از ماه ژوئن ۱۷۹۶به سمت نخستین وتنها معلم در مدرسه زبانهای شرقی در پاریس منصوب شده بود   او بعد ها معلم تقریبا اکثر خاورشناسان عمده اروپا شد و شاگردانش به مدت سه ربع قرن برجسته ترین شرق شناسان  اروپا ئی بودند (۴)ادوارد سعید شرق شناس آمریکائی در باره سیلوستر دوساسی نوشته است ا و در خانواده ای  مذهبی بدنیا آمد  که سنت خانوادگی آنها شغل محضر داری بود لذا در یک کلیسای فرقه (بندکتین )آموزش خصوصی دید و پس از طی مراحل مختلف تحصیل زبانهای شرقی از عربی وعبری و کلدانی,سُریانی رابرگزید. مخصوصا در زبان عربی مهارت کامل یافت و چون سیاست فرانسه در زمان ناپلئون  ایجاد تعصب در کشورهای  اسلامی  علیه روسیه وکلیسای ارتودوکس بود لذا در سال ۱۸۰۶ گزارشهای ارتش فرانسه وبیانیه ناپلئون را به زبان عربی ترجمه کرد  که در کشورهای عربی مورد نظر ناپلئون  منتشر شد . او کرارا در مورد سیاستهای فرانسه در مناطق عربی مورد مشورت حکومت فرانسه قرار میگرفت .(۵).

 آثار دوساسی عبارتند از : نخست- پند نامه شیخ عطار چاپ ۱۸۱۳ . دوم  – تذکره الشعراء از دولت شاه سمرقندی چاپ ۱۷۹۹. سوم- برهان قاطع ( فرهنگ فارسی –ترکی )چاپ ۱۸۰۳. چهارم – کتاب التنبیه والاشراف از مسعودی چاپ ۱۸۶۱.  پنجم – مقامات حریری (شرح وتفسیر )۱۸۴۷-۱۸۵۳. ششم – تحقیقات در باره منشاء کتاب (هزار ویک شب ) مطبوعه در سال ۱۸۳۳ .هفتم  – نفحات الانس از عبدالرحمن جامی منتشره درسال ۱۸۳۱. هشتم –  رساله ای در باره جاودان خرد  چاپ شده در سال۱۹۳۱.و هشتم: جزوه ای در باره زمان تالیف کتاب دساتیر که در سال ۱۸۲۱ منتشر گردید ((۶) دهم : گرامر (دستور) زبان عربی در دوجلد چاب  پاریس سال ۱۸۲۷. یازدهم :کتابی در باره مذهب «دروزیها » در دوجلد که در سال ۱۸۲۸ در پاریس منتش شده است .دوازدهم کتاب کلیله ودمنه چاپ پاریس در سال ۱۸۸۳ . این کتاب کلیله ودمنه ۱۸ باب دارد و ده باب آن ترجمه از پنجا تنتر هندی است که ابتدا بزبان پهلوی و سپس توسط عبدالله ابن مقفع به عربی ترجمه شده و شش  باب  آن هم  در زمان ساسانیان  بر آن کتاب افزوده شده و دوباب دیگر  در دوران اسلامی ,یک باب توسط عبدالله ابن مقفع ویک باب توسط علی ابن شاه فارسی  ضمیمه شده است .  وی  مطالبی در باره کتاب معروف (هزار ویک شب )در مجله «نامه دانشوران »(Journals des Savants) نوشته ومعتقد است که منشاء کتاب هزار ویک شب از آغاز تا پایان  یک  تالیف عربی  است . بعد ها نظریه های دیگری در باره کتاب هزار ویک شب پیدا شده که نظر دوساسی را رد میکنند در این نظریه گفته شده که هزار ویک شب یک تالیف یگانه نیست بلکه چند دسته داستان از منابع مختلف است که  تالیف آنها ومولفان آن در زمانهای مختلف بوده اند و اکثر داستانها از کتاب «هزار افسان » دوران ساسانی واز زبان پهلوی برداشته شده و تعدادی هم در بغداد بزبان عربی بر آن افزوده اند و دسته دیگر افسانه هائی از مصر داخل این کتاب شده است (۷). سیلوستر دوساسی چنان در زبان فارسی مهارت بهم رسانیده بوده که بر کتاب «پند نامه »عطار خودش مقدمه ای بزبان فارسی فصیح و دلنشین  نوشته است (۸).

در مجله ـتاریخ نوچاپ تهران شماره هشتم تابستان ۱۳۹۳ مقاله مفصلی در باره سیلوستر دوساسی  نوشته شده که خلاصه آن را در اینجا بعرض خوانندگان گرامی میرسانم:سیلوستر دوساسی در دوازده سالگی با یک عالم مذهبی مسیحی آشنا شد که متخصص در زبان عربی بود و از همان دوران نوجوانی علاقه مند به آموختن زبانهای شرقی گردید زیرا در این زمان تازه ترجمه فرانسوی کتاب اوستا توسط انکتیل دوپرون در پاریس منتشر شده بود و به علاقه مندی اروپائیان به تحقیقات در باره شرق  دامن زده بود در نتیجه دوساسی زبانهای عبری ,سُریانی ,کلدانی , عربی ,حبشی , ایتالیائی ,اسپانیائی ,انگلیسی , آلمانی , ترکی , فارسی , قبطی و یونانی را فراگرفت . او اولین خاورشناس اروپائی بود که توانست  نام اردشیر بابکان موسس سلسله شاهان ساسانی را از متون یونانی بخواند  واولین اروپائی بود که مطالعات مربوط به صرف ونحو(دستور ) زبان عربی را در اروپا بنیاد نهاد  وبعلت تحقیقات فراوان وعمیقی که در باره ادبیات فارسی وعربی انجام داده بود معروف به «شیخ المستشرقین»  گردید ودر زمینه تاریخ ادبیات وزبان شناسی در حیطه زبانهای عربی وفارسی و تربیت بسیاری از خاورشناسان مشهور اروپائی خصوصا آلمانی  مشهور گردید . در مورد کمک های او به دولت استعمار گر فرانسه که سرکوب گر ملل شرقی مسلمان بود  ودر بهره کشی و اشغال کشورهای شرقی   دست کمی از دولت انگلیس نداشت باید عرض شود که از نکات تاریک و قابل سرزنش  اقدامات ونیات واقعی سیلور دوساسی است . در این دوران دو دولت فرانسه وبریتانیا برای اشغال وبهر ه برداری از منابع طبیعی کشورهای شرقی با هم رقابت شدیدی داشتند واین رقابت به درون مطالعات خاور شناسی هم سرایت کرده بود بطور مثال سران فرقه( اسماعیلیه ) و(دروزی) های لبناان طرفدار دولت انگلیس  بودند ودولت انگلیس  ان دو فرقه را تقویت میکرد ودر مقابل فرانسوی ها هم از فرقه های مسیحی موجود در کشورهای شرقی  حمایت وتقویت  وبعبارت دیگر سوءاستفاده می نمودند(۹) و این دولتهای استثمار گر ضمن اینکه در تقویت فرقه های دینی در شرق برای نابودی جوامع شرقی و تشدید اختلافات  دینی هدف مشترک داشتند ولی اختلاف بین دو دولت استعماری در امور ملل شرقی هم را مد نظر داشتند و این یکی  از زمینه های تاریک و سیاه خاورشناسی غربی است که حسن نیت آنهارا زیر سئوال میبرد و وبطور مثال  نتیجه مطالعه دو اند یشمند ایرانی مرحومان آیت الله مرتضی مطهری و دکتر علی شریعتی را در نحوه تلقی از مذهب شیعه ایرانی را بیاد داریم که مرحوم مطهری تحت تاثیر نظریه لوئی هانری کربن در باره شیعه گری ودکترشریعتی  متاثر از نظریه  لوئی ماسینیون فرانسوی بودند  وکسانی که در باره جهان بینی وتعلیمات اساسی تشیع ایرانی مطالعاتی دارند  اختلاف نظر مرحومان مطهری وشریعتی را میدانند . و مطلبی که در شرح حال آنکتیل دوپرون درباره انتشار کتاب اوستا  نوشته بودم که شاخص نظر فرانسوی هابود  با مخالفت شدید ویلیام جونز انگلیسی روبرو شد رقابت شدید استعمار گران را در زمینه خاورشناسی نشان میدهد و ما باید متوجه باشیم هر فعالیتی یا انتشار کتابی که  در خاور شناسی از سوی دانشمندان اروپائی منتشر میشود در درجه نخست در چهار چوب منافع نامشروع وضد بشری این دولت های مدعی حقوق بشر قرار دارد . زیرا نحله های فکری- القائی بیگانگان نیروهای اجتماعی را در ایران وکشورهای دیگر شرقی  تجزیه میکند و پیروان گروه های  فکری را چه دینی باشد وچه اجتماعی وسیاسی یا قومی و زبانی در مقابل هم قرار میدهد ومقاومت کل جامعه را در برابر هجوم دشمنان بیگانه تضعیف مینماید . نمونه این سخن را در حال حاضر نابسامانی های  موجود درکشورهای شرقی و مشغول شدن دسته جات گوناگون جوامع آفریقائی وآسیائی به اختلافات  وحتی جنگهای  داخلی حاصله در اثر تلقینات خاورشناسان و سیاستمداران غربی از نوع اروپائی و آمریکائی اش در خاورمیانه  شاهدیم  که با ایجاد جنگ  میان کشورها و یا در داخل کشورها میان طبقات گوناگون  کل منابع نفتی ومعدنی این کشورها صرف خرید اسلحه ورونق اقتصاد  غرب سرمایه دار میشود و فرمولی  مورد عمل  این کشورها شده است که ابتدا  منافع حاصله ازچپاول مواد خام کشورهای بیچاره شرقی صرف خرید اسلحه ویا ایجاد موسسات  اقتصادی به هزینه کشورهای فقیر و به نفع استعمار میشود ودر مواقع لازم همان موسسات ایجاد شده  با اسلحه خریداری شده از غرب توسط خودی ها تخریب میگردد تا روزی که این منابع طبیعی موجود است و بازار مصرف شرقی در دست غربی ها   این فرمول مورد عملواجرای غربی ها ی استعمارگر  تکرار میشود .ناگفته نماند که هر نهضتی وهر جنبشی را نمیتوان موجب پیشرفت جامعه محسوب کرد . بخصوص جنبش های ونحله های فکری که فقط برای ایجاد دودستگی و تفریق  ملی برای نابودی منافع ملی از خارج از کشور تحمیل یا تقویت میشوند  هر نهضتی وجنبشی بایستی در چهارچوب حفظ قدرت جامعه در مقابله با دشمن آن جامعه کوشش کند نه براساس احساسات قومی خاص بر ضد سایر اقوام در گستره ملی  در خاتمه.از جمله زحمات سیلوستر دوساسی یکی هم ترجمه  کتیبه پهلوی کنده شده بردیوار طاقی در حوالی طاق بستان درکرمانشاه از شاپور ذوالاکتاف  پادشاه ساسانی است که متن کتیبه به معرفی  شاپور اختصاص یافته اسات (۱۰).

تا اینجا

 

لوئی ماسینیون: (Louis Massignon ) در ۲۵ ژوئیه ۱۸۸۳ در حومه پاریس متولد گردید ودر انتخاب مسیر فعالیت تحصیلی خود  مردد بود .ابتدا به  مسائل کشورهای مسلمان علاقه پیدا کرد و چون برای اولین بار با پدرش به عثمانی سفر کرد  لذا با کشورهای شرقی آشنا شد و سفرهای دیگری هم  به کشورهای اسلامی شرقی  نمود وبه تدریس زبان وادبیات عربی در کشور مراکش ودر شهر فاس در موسسه مطالعات شرق شناسی  پرداخت  ودر قاهره در موسسه فرانسوی باستان شناسی معلم هم شد . پس از جنگ دوم جهانی به فرانسه برگشت ودر نزد سه خاورشناس معروف که یکی هم گولدزیهر بود  آموزش دید و کمی بعد از دانشگاه سوربن در پاریس درجه دکتری درادبیات  گرفت .و بعد از آن در کلژدوفرانس  سمت استاد تحقیقات اسلامی را احراز کرد . در ضمن تدریس در کلژدوفرانس  به عراق وسوریه  وایران هم (چندین بار) مسافرت نمود و ابتدا توجهش به عطار و سپس به سرگذشت و عقاید حسین ابن منصور حلاج  جلب شد و کتاب معروفش را  در باره حلاج بنام  « هیجان روح حلاج » نوشت که موجب شهرت فراوان  او در عالم خاورشناسی گردید . در نتیجه علاوه بر عضویت در موسسه مطالعات ایرانی در ُسربن و فرهنگستان علوم فرانسه  به عضویت فرهنگستانهای سوئد, دانمارک ,اسپانیا ,هلند , بلژیک , ارمنستان,قاهره , بغداد ,دمشق وایران  و عضویت در انجمن سلطنتی  آسیائی لندن , انجمن خاورشناسان گوتینگن  و انجمن شرقی آمریکائی هم  در آمد . از شاگردان مشهور او هنری کربن است ( ۱۱.)   هانری کربن در مطالعات  خاورشناسی خود  برخلاف استادش ماسینیون که در تصوف اسلامی از دید اعراب و تسنن معروفیت داشت  هانری کربن در تصوف ایرانی محض با گرایش به تشیع تحقیق نمود و این دو خاورشناس فرانسوی ماسینیون وشاگردش  هانری کربن سر آمد خاورشناسان تصوف اسلامی در مکتب تسنن عربی  وایرانی شدند و چون هر دو در دانشگاه تهران ودانشکده ادبیات  آ« دانشگاه تدریس کرده اند و استاد شهید مطهری در دانشکده ادبیات تهران نزد هانری کربن تلمذ نمود واز نظریه او تاثیر پذیرفت ودکتر علی شریعتی در پاریس نزد لوئی ماسینیون درس خواند  ودر آثار  خود آن تفکری از تشیع را مد نظر قرار داد که با تعلیمات اساتد مطهری   زاویه پیدا کرد واین دو متفکر ایرانی هر کدام  از سوئی پیشگام انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷  در ایران شدند . طبقه روحانی و محصلان حوزه های علمی را مرحوم مطهری به انقلاب جذب نمود و دکتر علی شریعتی در  طبقه تحصیل کرده دانشگاهی نفوذ داشت .

متاسفانه هر دو این استادان ایرانی  پیروزی  انقلاب اسلامی را ندیدند  یکی بدست گروه فرقان ترورشد  ودیگری پیش از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۶ در لندن بطرز مشکوکی در گذشت . مرحوم لوئی ماسینیون به خاطر توجهی که به احوال حلاج داشت  سالها در باره او به تحقیق پرداخت و حاصل کارهایش کتاب ها ورساله های زیادی است که از نظر اهل تحقیق ارزشمند هستند  .از جمله این آثار  چاپ کتاب (الطواسین ) تالیف حلاج با ترجمه وتدوین و تحشیه چاپ ۱۹۱۲ و کتاب «شهادت حلاج »در دوجلد چاپ ۱۹۲۲ و نیز  دیوان حلاج » منتشره در سال ۱۹۳۱ قابل ذکرند .(۱۲). کتابی از او هم در باره سلمان فارسی نوشته شده است که چاپ شده و به فارسی هم ترجمه گردیده است .(۱۳).ومترجم فارسی این کتاب هم شاگردش دکتر علی شریعتی است .

یکی از دانشمندان ایرانی بنام آقای «روشن خیاوی » در باره  تعلیمات  وتحقیقات لوئی ماسینیون اشاره داری دارد و مینویسد «از علمای غربی لوئی ماسینیون فرانسو ی در تصوف اسلامی مطالعات وسیعی دارد وآثار متعددی در این زمیته نوشته است و شاید بشود اورا بزرگترین حلاج شناس تا زمان حال دانست . این اسلام شناس نظر کسانی را که پیدایش صوفی گری را غیر  از اسلام میدانند به وجه معقول و مقنعی انتقاد کرده است .بطوری که ماسینیون میگوید , فقط ذکر این که مثلا  ممکن است در آسیای میانه و یا ایران پیروان تصوف  اسلامی بافلسفه هندوان  آشنا شده باشند , برای اثبات تاثیر نفوذ هندی در تصوف کافی نیست … وی تصوف را نتیجه سیر تکاملی درون اسلام میداند و میگوید که صوفی گری در خاک اعراب پدید آمده است (۱۴)  گفتنی است که این جملات را آقای خیاوی عینا از ترجمه فارسی کتاب اسلام در ایران  ای ب پطروفشسکی ترجمه کریم کشاوورز برداشته (۱۵).

 در ویکی پدیای فارسی  در مورد ماسینیون آمده که وی با وجودی که مسیحی کاتولیک بوده ولی در باره اسلام مطالعات وتحقیقات عمیقی کرده و اسلام را با نظر مثبت وخوشبینی به عالم خاور شناسی اروپا معرفی کرده است . در زمان جنگهای استقلال الجزایر از مسلمانان دفاع کرده ودر نتیجه به زندان هم افتاده است . وقتی که دکتر علی شریعتی از روشنفکران دینی ایران در سربن پاریس تحصیل میکرد ماسینیون استاد اوبوده وتاثیر بسزائی در سیر اندیشه  دکتر شریعتی داشته است . در سال ۱۳۳۳ که کنگره تجلیل از ابن سینا در همدان تشکیل شد  ماسینیون که برای  شرکت در کنگره به ایران آمده بود  در تهران با اجازه شاه  به دیدار دکتر غلامحسین صدیقی از یاران دکتر محمد مصدق که در زندان لشگردو زرهی  محبوس بود رفت وبا او  دیدار نمود .در مرداد ۱۳۸۶ در مرکز دایره المعارف بزرگ اسلا می در تهران از او تجلیل بعمل آمد و تعدادی از دانشمندان ایرانی در بزرگداشت او سخنرانی کردند.(۱۶) در دائره المعارف معاصر قرآن کریم مقاله مفصلی در باره او وهانری کربن توسط دکتر بهمن نامور مطلق  درج شده است . همانطور که عرض شد  از کتابهای لوئی ماسینیون کتاب سلمان پاک توسط شاگردش دکتر علی شریعتی به فارسی ترجمه وچاپ و شده است وکتاب دیگراو مصائب حلاج توسط دکتر ضیاءالدین دهشیری و کتاب قوس زندگی حلاج وسیله  دکتر عبدالغفور روان فر هادی اهل افغانستان به فارسی ترجمه و در تهران منتشرشده اند (۱۷).

هانری ماسه :(Henri Masse) در تاریخ دوم مارس ۱۸۸۶ در «لونویل» در شرق فرانسه بدنیا آمد در نانسی و پاریس تحصیل کرد و پس از دریافت درجه کارشناسی ادبیات در مدرسه زبانهای شرقی پاریس  ودانشکده ادبیات فرانسه وارد شد و همزمان به آموختن زبانهای سانسکریت , عربی , فارسی ,ترکی و باستان شناسی پرداخت .معلم فارسی هانری ماسه میرزا محمد محلاتی  پزشگ ایرانی ساکن پاریس و خاورشتاس فرانسوی کلمان هوارت  بوده اند . هانری ماسه پس از سالیانی ماموریت در جنگ جهانی اول وتدریس در قاهره والجزایر درسال ۱۹۲۰ درجه  دکتری ادبیات  از« سوربن دانشکده ادبیات پاریس » را دریافت کرد ودر سال ۱۹۲۷ استاد ادبیات وتاریخ ایران در مدرسه زبانهای شرقی پاریس شد ودرسال ۱۹۳۸ نخست معاون آن مدرسه وچند سال بعد ریاست آنجارا احراز کرد ودرسال ۱۹۶۰ بازنشسته شد  اوبه عضویت فرهنگستان ایران هم برگزیده شد و پنج بار هم  در سالهای ۱۹۲۲و۱۹۳۱ و۱۹۳۴ و۱۹۳۷و۱۹۵۴. بایران مسافرت نمود ودرسال ۱۳۴۲ هم برای تجلیل از خدمات علمی او  دانشگاه تهران  کتاب مجموعه مقالت تحقیقی  خاورشناسی را  منتشر وبه او اهدا نمود .این کتاب بمناسبت هفتاد وپنج سالگی تولد ش چاپ شده است ودر آن ۸مقاله بزبان فارسی و چهل مقاله بزبانهای اروپائی  مندرج است وی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران مدتی تدریس نموده اند  از اثار معروف او در باره ایران میتوان از کتابهای زیر نام برد ۱- مطالعاتی در باره سعدی چاپ ۱۹۱۹ ترجمه فارسی توسط دکتر غلامحسین یوسفی  .۲- ترجمه فرانسوی بهارستان جامی چاپ سال ۱۹۲۵-  ۳- فردوسی وحماسه ملی ایران چاپ ۱۹۳۵ که توسط آقای روشن ضمیر  ترجمه فارسی آن در تهران منتشرگردیده است . ۴- عقاید ورسوم ایرانی ۱۹۳۸ که ترجمه به فارسی هم شده است .۵- گزیده ادبیات ایران ۱۹۵۰ .۵- ویس ورامین ۱۹۵۹ .۶- کتاب تمدن ایران  که آنهم به فارسی ترجمه شده است و بسیاری مقالات  در دایره المعارف اسلامی  و روزنامه آسیائی و تاریخ ادیان و دنیای مسلمان  و مطالعات اسلامی  نوشته و بچاپ رسانیده است .(۱۸).

پایان بخش ۱۹ ادامه دارد . محمدعلی اختری تورونتو .

 منابع .ماخذ :

۱-محمد رستمی :ایران شناسان وادبیات فارسی , پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی , تهران , ۱۳۹۰,صص۲۵۵تا ۲۶۰. ۲- ایرج افشار : راهنمای تحقبقات ایرانی , مرکز بررسی و معرفی فرهنگ ایرانی ,تهران ۱۳۴۹,ص۶۰. ۳- ادوارد سعید :شرق شناسی , ترجمه دکتر لطفعلی خنجی , موسسه انتشارات امیرکبیر ,۱۳۹۰,صص۸۱. ۴- همان ماخذ ص۱۳۲. ۵- همان ماخذ ص۱۸۸-۱۸۹. ۶-  ایران شناسان وادبیات فارسی , ص۲۵۷-۲۵۸. ۷- محمد محمدی ملایری : فرهنگ ایرانی پیش از اسلام ,انتشارات توس , تهران , نوروز ۱۳۷۴, صص۱۸۶تا۱۸۹. ۸-ابوالقاسم سحاب :فرهنگ خاورشناسان ,شرکت طبع کتاب , تهران ,۱۳۱۷,صص۳۶۰تا۳۱۲. ۹- اسماعیل , چنگیزی ارهانی  وسید محمد امیر احمدی طباطبائی ومجید متهاجی: مقاله  :سیلوستر دوساسی ,مجله( تاریخ نو )شماره۸, تابستان ۱۳۹۳. ۱۰- ایران شناسان وادبیات فارسی ,صص۲۶۱تا۲۶۴. ۱۱-  میرزا آقا خان کرمانی ,باهتمام علی اصغر  حقدار : آئینه سکندری ,نشر چشمه ,تهران ,پائیز ۱۳۸۹,ص ۳۳۳. ۱۲- ایران شناسان وادبیات فارسی ,ص۲۶۴.۲۶۴ .۱۳- فرهنگ خاورشناسان , ابوالقاسم سحاب,ص۳۳۳ ۱۴- روشن , خیاوی :حروفیه, تاریخ و عقاید وآراء, نشر گستره , تهران ,۱۳۷۹,صص۷۷-۷۸. ۱۵-ای. ب .پطروفشسکی : اسلام در ایران , ترجمه : کریم کشاورز ,انتشارات پیام , تهران , چاپ چهارم ,۱۳۵۴,صص۳۳۴-۳۳۳. ۱۶- ویکی پدیای فارسی مقاله : لوئی , ماسینیون . ۱۷- دائره المعارف معاصر قرآن : مقاله :از لوئی ماسینیون تا هانری کربن .۱۸- ایران شناسان وادبیات فارسی ,ص۲۶۵.

پایان بخش ۱۹ شرق شناسی . ادامه دارد . محمدعلی اختری .تورونتو .

Print Friendly